KALIBO, Aklan—Kasunod it pagselebrar it Dengue Awareness Month, uman nga nagpadumdom ro sangka medical expert angot sa makamaeatay nga sakit nga dengue.
Suno kay Dr. Jonabeth David- Vicente, sangka internist it Saint Gabriel Medical Center nga sa pihak it ginapangatubang makarun nga pandemya tuga it covid-19 hay posible man nga magtinaas ro kaso it dengue kasunod it ginaeauman nga rainy season ukon sigidas nga paguean-uean kung siin naga-inabo man ro itlog it namok nga may daeang virus.
Ginapahayag dugang nga ro dengue fever hay sangka kondisyon nga daea it dengue virus ag raya hay ginadaea man it pilang klase it namok kapareho it Aedes aegypti.
Ro mga nagapangunang sintomas it dengue hay mataas nga eagnat, sakit it ueo, pagpanaeakit it kasukasuan, ag ‘rashes’ nga kapareho it nakikit-an sa may tigdas.
Ro grabe man sigon nga klase it dengue fever hay ro dengue hemorrhagic fever kung sa siin nagaresulta it pagpangdugo sa nagkaeain eain nga parte it kaeawasan – raya man hay delikadong sitwasyon rason nga ginakahadlokan nga komplikasyon it sakit bangud nga kung indi maagapan hay pwedeng ikamatay.
Sa makarun hay owa pa sigon it bueong nga makapatay sa virus nga may daea it dengue.
Sa pihak kara, ginapasiguro eamang nga ro pasyente hay may insakto nga suplay it tubi sa kaeawasan ag may insakto man nga ‘platelet’ agud nga malikawan ro pagpangdugo.
Ro dengue fever hay nabobooe maghalin sa angkit it namok nga may daeang dengue virus.
Maskin sin-o hay pweding tamaan it dengue fever, unga man ukon magueang apang ro mas grabe nga tamaan it nasambitan nga sakit hay ro mga unga ukon eapsag.
Agud nga makalikaw sa dengue, dapat nga maglikaw nga maangkit it namok.
Indi magtipon it tubi ukon bagay nga puwedeng pamugaran it itlog it namok sa inyong panimaeay.
Ro stagnant ukon owa naga-ilog nga tubi hay peming gina-istran it mga namok.
Perming limpyuhan ro inyong baeay.
Ugalion man nga takpan ro ginatipong tubi.
Magsuksok it pajama, saewae, ukon mahabang eambong kung una sa sueod it baeay.
