Nagpadumdum ro Department of Health (DOH) sa publiko nga mag-dahan kontra sa chronic kidney disease (CKD) ukon sakit sa bato, matapos magguwa sa datos nga ginaboeobanta nga 36% it mga Pilipino ukon sambilog sa kada tatlong indibidwal hay apektado it nasambit nga sakit.
Suno sa DOH, ro CKD hay sangka kondisyon kun sa siin amat-amat nga nagahina ro paggana it mga bato, nga nagaresulta sa kabudlay sa pagbo-oe it higku ag sobrang tubi sa eawas.
Gintumod it ahensya nga pwede raya nga tumama sa sin-o man, apang mas mataas ro peligro sa mga may diabetes, altapresyon, obesity, family history it sakit sa bato, ag mga nagapanigarilyo ukon naga-inom it aeak.
Base sa report, naga-abot eon sa masobra sa P27 bilyon ro gingastos it PhilHealth para sa masobra sa daywang milyong dialysis claims sa unang an-um nga buean it 2025 pa eamang.
Gintawag it DOH ro CKD bilang “silent killer” bangud nga kaeabanan nga itt sintomas sa tempranong parte kara.
Kon mag-grabe, posibleng maeksperyensiyahan ro paghaeok it itsuea, alima ag siki kamana man ro pirmeng pag-ihi eabi eon sa gabi-i, kawad-an it gana sa pagkaon, ag kabudlay sa pagginhawa.
Bilang paglikaw, gina engganyo it DOH ro publiko nga bawasan ro pagkaon it ultra-processed foods nga mataas sa asin, asukar, ag preservatives.
Ginlaygayan man ro regular nga pag-inom it tubi, pag-ehersisyo, ag pag-likaw sa bisyo agud nga mapabilin ro healthy nga mga bato.
