KALIBO, Aklan—Ginakabaeak-an makaron it mga health expert ro padayun nga pagtaas it kaso it dengue sa maabu nga rehiyon sa Pilipinas.
Base sa datus it Department of Health (DOH), nakalista ro nasyon it masobra 35,000 nga kaso it dengue umpisa Enero hasta Mayo 2022 kung siin 180 eon ro namatay.
23 porsyento raya nga mas mataas kumpara sa kaparehong period ko nagtaliwan nga dag-on.
Suno kay Dr. Liza Marie Bejemino, pediatrical-neonatologist, ro dengue hay sangka viral infection nga nagakalhit bangud sa angkit it infected nga namok.
Raya hay sangka peligroso nga infection nga posibleng umpisahan it grabeng komplikasyon ag kamatayon.
Apang, kung temprano ro diagnosis ag mabisa ro pagbueong, posibleng maeuwas ro kabuhi it pasyente.
Ro dengue fever hay masami nga mabuoe sa angkit it babayeng Aedes aegypti nga namok ag kalimitan raya sa mga tropikal ukon sub tropikal nga rehiyon kapareho it Pilipinas eabi eon sa tyempo it tag-uean.
Angot kara, importante nga maintindihan kung ham-an ginahuyap it mga doktor ro platelets it pasyenteng may dengue fever.
Raya hay bangud nga may tatlong cells nga nagabilog sa dugo nga ginakaeakipan it red blood cells, white blood cells, ag platelets nga gina-protektahan it “plasma”.
Pila sa mga sintomas it dengue ro eagnat nga naga-abot it daywa hasta pitong adlaw; pagsakit it ueo; pagpaeanakit it eawas; pagdugo it ilong ag gilagid; skin rashes; pagpaeanakit sa likod it mata; pagpaeanuka; pagkahilo; owa it gana nga magkaon ag iba pa.
Owa it partikular nga antiviral dengue treatment.
Rason nga kung makabatyag it anumang sintomas hay insigidang magpa-check up sa pinakamaeapit nga klinika agud nga matan-aw it doktor.
Ginlaygayan man ni Dr. Bejemino ro publiko nga ugalion ro paglimpyo sa sueod ag guwa it baeay eabi eon sa mga lugar nga posibleng istaran it namok.
Mag-euwas kara, mas mayad nga magsuksok it long sleeves ukon pajama, magamit it mosquitero ag anti-mosquito lotion.
Nasayuran nga mayorya it kaso hay natumod sa populasyon it mga pamatan-on.
