KALIBO, Aklan—Ginpaathag it sangka economic teacher nga ro paghina it piso hay tuga it inflation nga naexperiensiyahan makaron it bilog nga kalibutan.
Suno kay Ramon Quimpo, Jr. economic teacher sa sangka kolehiyo sa Aklan nga ro dolyar makaron hay naga-abot eon sa P55.06.
Raya sigon ro pinakamahina nga pagbaeayluhan it piso sa dolyar umpisa ko 2005.
Pierde kara ro mga nagabakae it imported goods ukon sin-o man nga nagagastos it dolyar samtang magiging bentaha para sa mga exporters ukon nagabaligya it produkto abroad ukon nagakita it dolyar.
Bangud kara, kinahang-ean suno kana nga maghimo eon it pamaagi ro Marcos administration agud nga mapugngan ro “peso depreciation” ukon paghina it piso kontra sa dolyar kamana man nga matutukan ro ekonomiya ag agrikultura.
Gindugang pa ni Quimpo nga nagahina ro piso bangud sa nagatinaas nga presyo it mga baeak-eon bukon eamang sa Pilipinas kundi pati sa bilog nga kalibutan.
Kapareho sa Pilipinas, bangud man sa grabeng inflation sa US, ginpasaka sigon it central bank it US ukon Federal Reserve ro andang “benchmark interest rate” ukon interest rate nga ginsundan it mga bangko idtu.
Kon mataas sigon ro interest rate hay indi eon haeos nga maga-utang ro mga tawo ag magahina ro paggastos.
Apang magahina man ro ekonomiya.
Kon magabagsak ro ekonomiya it US, magahina man ro pag-umwad it maabung ekonomiya kapareho it Pilipinas.
Sa pihak nga parte, owa sigon it masyadong epekto sa mga overseas Filipino workers ag sa andang pamilya sa nasyon ro paghina it piso bangud nga nagabawi sa mahae nga baeak-eon ag serbisyo.
Ro sambilog pa suno kana sa pinakarason it inflation sa kalibutan hay ro padayun nga giyera it Russia sa Ukraine.
Grabe eon suno kana ro pagtaas it presyo it langis ag pagkaon rason nga dapat eon nga mapundo ro giyera sa mas madali nga tiempo.
